SZKOLENIE KADR METROLOGICZNYCH

► 1. Rozwój historyczny organizacji szkoleń metrologicznych w wojsku

► 2. Zasady organizacji i prowadzenia kwalifikacyjnych szkoleń
        metrologicznych

► 3. Wymagania kwalifikacyjne wojskowego personelu metrologicznego

► 4. Realizacja szkoleń metrologicznych

1. Rozwój historyczny organizacji szkoleń metrologicznych

Szkolenia metrologiczne w wojsku mają na celu specjalistyczne przygotowanie kadr do wykonywania zadań w ośrodkach i laboratoriach metrologicznych oraz jednostkach (instytucjach) wojskowych użytkujących technikę pomiarową - w oparciu o obowiązujące przepisy dla administracji miar i metrologii resortu obrony narodowej, literaturę naukową ispecjalistyczną oraz instrukcje pomiarowe i eksploatacyjne.

W wojsku pierwsze specjalistyczne szkolenia metrologiczne zaczęto organizować w latach sześćdziesiątych, na bazie powstających laboratoriów legalizacji przyrządów pomiarowych, w oparciu o "Program szkolenia personelu inżynieryjno - technicznego organów Wojskowej Inspekcji Metrologii Technicznej". Od 1989 roku szkolenia prowadzone były w oparciu o wprowadzoną do użytku z dniem 1 lipca 1987 r. zarządzeniem Szefa Sztabu Służb Technicznych MON - "Instrukcję o szkoleniu specjalistów i nadawaniu uprawnień w Służbie Metrologii Wojskowej" (sygn. Sł. Techn. 54/87). W celu zapewnienia właściwej organizacji i prowadzenia szkoleń, wydawane są przez dyrektora Wojskowego Centrum Metrologii - Naczelnego Metrologa WP, szczegółowe wytyczne i harmonogram szkoleń metrologicznych na każdy rok szkoleniowy.

W latach 1970 - 1990 większość szkoleń prowadzono w Centralnym Ośrodku Legalizacji Aparatury Pomiarowej w Zielonce (obecnie CWOM). Jednak ze względu na brak w COMW odpowiedniej bazy lokalowej w stosunku do rosnących potrzeb w zakresie szkoleń metrologicznych - zarządzeniem Nr 11 z dnia 1.04.1991 r. Główny Inspektor Techniki WP polecił organizować szkolenia w Ośrodku Metrologii Śląskiego Okręgu Wojskowego we Wrocławiu, który posiadał w tym czasie większe pomieszczenia przeznaczone do szkolenia teoretycznego i ćwiczeń laboratoryjnych. Prowadzenie tych szkoleń z udziałem specjalistów z COMW było utrudnione z powodu dużego oddalenia pomiędzy tymi ośrodkami.

Po uzyskaniu przez COMW dodatkowego budynku i przygotowaniu bazy szkoleniowej, na podstawie decyzji Wiceministra Obrony Narodowej ds. Uzbrojenia i Infrastruktury Wojskowej nr 16 z dnia 24.04.1995 r. - Szef Wojskowego Nadzoru Technicznego MON pismem z dnia 15.12.1995 r. dotyczącym "Zasad organizacji szkolenia metrologicznego w resorcie Obrony Narodowej w 1996 roku", powołał Nieetatowy Ośrodek Szkolenia Metrologicznego w Centralnym Ośrodku Metrologii Wojskowej w Zielonce.

W 2005 roku w COMW rozpoczęto prace modernizacyjne i utworzono laboratoryjne stanowiska szkoleniowe, co przyczyniło się do dalszego wzrostu efektywności szkoleń metrologicznych.

Po reorganizacji metrologii, w 2006 r. Centralny Wojskowy Ośrodek Metrologii w dalszym ciągu prowadzi szkolenia kwalifikacyjne i doskonalące w swoich lokalizacjach w Warszawie, Zielonce i w Komorowie.

2. Zasady organizacji i prowadzenia kwalifikacyjnych szkoleń metrologicznych

- od 2007 r. szkolenia metrologów, kierowników wojskowych laboratoriów metrologicznych z zakresu metrologii ogólnej, systemów jakości i szacowania niepewności pomiarów organizowane są przez WCM w Wojskowej Akademii Technicznej. Centralny Wojskowy Ośrodek Metrologii prowadzi kwalifikacyjne szkolenia metrologiczne na uprawnienia specjalistów kalibracji przyrządów pomiarowych, metrologów jednostek i instytucji wojskowych ze swojego rejonu odpowiedzialności oraz z metrologii ogólnej
- ośrodki metrologii prowadzą szkolenia podstawowe dla kandydatów na specjalistów kalibracji przyrządów pomiarowych oraz w zakresie szkolenia doskonalącego.

Organizatorem i koordynatorem szkoleń metrologicznych jest Wojskowe Centrum Metrologii (WCM ).

Przed przystąpieniem do egzaminu na uprawnienia specjalisty kalibracji przyrządów pomiarowych, obowiązuje odbycie stażu metrologicznego (praktyki) w wojskowym laboratorium metrologicznym:

a/ trzymiesięcznego - dla osób z wykształceniem wyższym;

b/ sześciomiesięcznego - dla osób pozostałych.

Na szkolenia lub egzaminy kwalifikacyjne, należy zgłaszać kandydatów w terminie nie dłuższym niż 12 miesięcy od daty wyznaczenia specjalisty (zatrudnienia pracownika) na stanowisko, na którym wymagane jest posiadanie stosownych uprawnień metrologicznych.

Na podstawie protokołów egzaminacyjnych dyrektor WCM wydaje świadectwa odpowiednich uprawnień do wykonywania określonych funkcji w systemie zabezpieczenia metrologicznego techniki wojskowej.

Uprawnienia metrologiczne wydane przez dyrektora Wojskowego Centrum Metrologii tracą ważność po upływie 5 lat od chwili zaprzestania wykonywania funkcji i zadań w metrologii resortu Obrony Narodowej.

Imienne potrzeby w zakresie szkoleń metrologicznych i egzaminów kwalifikacyjnych na uprawnienia metrologiczne, należy zgłaszać do dyrektora Wojskowego Centrum Metrologii, w terminie do 1 września w ramach planowanych przedsięwzięć na rok następny.

Szkolenia dla specjalistów z instytucji będących na własnym rozrachunku gospodarczym prowadzone są odpłatnie wg cennika usług metrologicznych zatwierdzonego przez dyrektora WCM.

3. Wymagania kwalifikacyjne wojskowego personelu metrologicznego

Przepisy i instrukcje dotyczące organizacji zabezpieczenia metrologicznego w resorcie obrony narodowej, określają wymagania i kryteria kwalifikacyjne dla osób przewidzianych do wyznaczenia na stanowiska i zatrudnienia w wojskowych instytucjach metrologicznych.

Etatowi i nieetatowi metrolodzy powinni posiadać wykształcenie techniczne (średnie lub wyższe) oraz przeszkolenie specjalistyczne na uprawnienia metrologa, potwierdzone odpowiednim świadectwem.

Personel techniczny obsługujący stanowiska pomiarowe i naprawcze winien posiadać wyższe lub średnie wykształcenie techniczne o kierunku odpowiadającym rodzajowi obsługiwanych przyrządów pomiarowych oraz określone uprawnienia do samodzielnego wykonywania kalibracji przyrządów pomiarowych.

Specjaliści metrologii zobowiązani są do systematycznego podwyższania swoich kwalifikacji poprzez udział w studiach podyplomowych, konferencjach naukowo - technicznych, pokazach nowo wprowadzanej techniki pomiarowej, kursach języków obcych, szkoleniach doskonalących dotyczących: zapewnienia jakości, szacowania niepewności pomiarów, akredytacji laboratoriów pomiarowych, normalizacji, systemów informatycznych, automatyzacji stanowisk pomiarowych, prawidłowego użytkowania sprzętu pomiarowego, metod serwisowych, monitorowania środowiska i w innych formach szkoleń.

Metrologia wymaga specyficznych kwalifikacji i uprawnień oraz wyszkolenia wysokiej klasy specjalistów i fachowców mogących stać się z czasem prawdziwymi pasjonatami swojego zawodu. Dobrze wyszkoleni specjaliści metrologii powinni umieć wykorzystywać nowoczesne przyrządy, stosować właściwe techniki pomiarowe i prawidłowo oceniać uzyskane wyniki pomiarów oraz swobodnie poruszać się w przepisach prawnych. Można to uzyskać poprzez właściwy dobór kadr i treści kształcenia na poszczególnych etapach edukacji wykonawców przedsięwzięć zabezpieczenia metrologicznego współczesnej techniki wojskowej.

4. Realizacja szkoleń metrologicznych

Centralny Wojskowy Ośrodek Metrologii szkoli specjalistów kalibracji w grupach metrologicznych obsługiwanych przez ośrodek przyrządów pomiarowych - w zakresie pomiarów wielkości radioelektronicznych, mikrofalowych, elektrycznych, ciśnienia, temperatury, długości i kąta, czasu, masy i siły oraz wilgotności względnej powietrza.

Szkolenia w pozostałych specjalnościach metrologicznych - w zakresie pomiarów wielkości magnetycznych, akustycznych, parametrów ruchu, objętości i przepływu płynów, pomiarów nawigacyjnych, meteorologicznych i aerologicznych oraz analizy spalin samochodowych - prowadzone są według potrzeb w wyznaczonych przez dyrektora WCM wojskowych laboratoriach metrologicznych oraz zamawiane w urzędach administracji miar i innych uprawnionych instytucjach prowadzących szkolenia metrologiczne.

Szkolenia kwalifikacyjne w zakresie pomiarów promieniowania jonizującego prowadzone są w Zakładzie Kalibracji Przyrządów Dozymetrycznych CWOM w Komorowie.

W CWOM odbywają się również szkolenia specjalistyczne i pokazy możliwości metrologicznych nowo wprowadzanej do eksploatacji techniki pomiarowej, prowadzone przez przedstawicieli krajowych i zagranicznych czołowych firm - producentów i dystrybutorów przyrządów pomiarowych oraz aparatury pomocniczej. W ostatnim czasie, prowadzone były szkolenia specjalistyczne z udziałem firm zagranicznych dotyczące lokalizatorów uszkodzeń POLAR, systemu METCAL, kalibratorów FLUKE, przyrządów telekomunikacyjnych WAVETEK, testerów mikrofalowych WILTRON, przyrządów do pomiaru ciśnienia MENSOR i RASKA, przyrządów dynamometrycznych Rahsol - Dremotec i MHH Torqueleader.

Ośrodek prowadził również praktyki specjalistyczne i ćwiczenia laboratoryjne dla studentów IV roku kierunku metrologicznego i uzupełniających studiów magisterskich Wojskowej Akademii Technicznej, studentów Politechniki Warszawskiej oraz uczniów klas o profilu elektronicznym Zespołu Szkół w Zielonce. W latach 1996 - 2000 w ośrodku prowadzono część wykładów i ćwiczenia laboratoryjne ze słuchaczami Studiów Podyplomowych w Zakresie Metrologii WAT.

W 2003 r. w CWOM w ramach współpracy międzynarodowej przeprowadzono szkolenia metrologiczne z kierowniczą kadrą metrologii armii Bułgarii, a w 2005 r. - Hiszpanii i Ukrainy.

Na przestrzeni lat 1969 - 2008, w wyniku prowadzonych szkoleń, specjaliści metrologii uzyskali około 4600 uprawnień kwalifikacyjnych. W okresie od powołania ośrodka szkolenia w CWOM, w latach 1996 - 2008 w szkoleniach kwalifikacyjnych brało udział 1643 osób, wydano 1258 uprawnień metrologicznych, przeprowadzono 4995 godzin zajęć.

Stała współpraca i wymiana doświadczeń pomiędzy nauką a praktyką metrologiczną daje efekty w postaci szeregu rozwiązań w zakresie nowoczesnych metod pomiarowych oraz automatyzacji laboratoryjnych stanowisk metrologicznych, co zwiększa wiarygodność i dokładność wyników pomiarów oraz gwarantuje spełnienie wymogów systemu jakości.